Wraakporno

Wraakporno bestaat uit het online plaatsen of verspreiden van compromitterende beelden of video’s zonder toestemming van de betrokkene. Hoewel het vaak voortkomt uit een stukgelopen relatie, is het delen van dit soort materiaal een vorm van online geweld met ernstige juridische, emotionele en sociale gevolgen voor de slachtoffers, van wie de meesten jonge vrouwen zijn.

Gelukkig erkennen steeds meer landen deze vorm van geweld als een zelfstandig misdrijf en passen ze hun wetgeving daarop aan om slachtoffers te beschermen.

Wraakporno is niet alleen een schending van de privacy; het is een directe aanval op een persoon die het slachtoffer emotioneel kan raken en de reputatie kan beschadigen. Het zonder toestemming plaatsen van intiem materiaal kan leiden tot angst, depressie, verlies van zelfvertrouwen, sociaal isolement en in veel gevallen tot PTSS-symptomen. Omdat dit meestal gebeurt op sociale media of vergelijkbare platforms, kan het materiaal jarenlang toegankelijk blijven, wat de langdurige schade vergroot.

De gevolgen zijn niet alleen emotioneel; in sommige landen is wraakporno strafbaar. Slachtoffers kunnen de verwijdering van het materiaal eisen en de dader aangeven bij de autoriteiten, een schadevergoeding vorderen en de dader strafrechtelijk laten vervolgen. Erkennen dat het om een misdrijf gaat, is de eerste stap om slachtoffers te helpen actie te ondernemen.

Spanje

Sinds 2015 stelt artikel 197.7 van het Spaanse Wetboek van Strafrecht een gevangenisstraf van maximaal één jaar of een geldboete op het plaatsen van intiem materiaal zonder toestemming, zelfs als dat materiaal met toestemming is verkregen. De straffen zijn hoger als de dader een (ex-)partner van het slachtoffer is.

Frankrijk

Sinds 2016 bestraft het Franse Wetboek van Strafrecht het plaatsen van intieme beelden zonder toestemming met maximaal twee jaar gevangenisstraf en een boete van € 60.000, ook als er geen winstoogmerk is.

Verenigd Koninkrijk

De Revenge Porn Law uit 2015 stelt het strafbaar om intiem materiaal zonder toestemming en met de bedoeling schade te berokkenen te publiceren of te delen. Hierop staat maximaal twee jaar gevangenisstraf. Sinds 2021 vallen ook dreigementen tot publicatie (threat-based abuse) onder de wet.

Verenigde Staten

Er is geen federale wet, maar 48 van de 50 staten hebben wél specifieke wetten. In staten als Californië, New York of Texas kan wraakporno worden bestraft met maximaal vijf jaar gevangenisstraf en geldboetes. Slachtoffers kunnen daarnaast een schadevergoeding eisen.

Mexico

Dankzij de Olimpia-wet (een baanbrekende wetshervorming) is digitaal geweld in het hele land strafbaar gesteld. Het plaatsen van intiem materiaal zonder toestemming kan leiden tot straffen van drie tot zes jaar gevangenis en boetes, met zwaardere straffen bij een relatie of een winstoogmerk.

Nederland

Sinds 2020 is het zonder toestemming publiceren van intieme beelden in Nederland strafbaar. De straffen kunnen oplopen tot twee jaar gevangenis, en als bewezen wordt dat er wraak of schade werd beoogd, tot vier jaar. Ook het dreigen met publicatie is strafbaar.

Italië

Italië stelde wraakporno in 2019 strafbaar met de Codice Rosso. Op het misdrijf staan straffen van één tot zes jaar gevangenis en boetes tot € 15.000. De straffen zijn zwaarder als de dader een ex-partner is of als het slachtoffer kwetsbaar is.

Zweden

In Zweden geldt wraakporno sinds 2018 als een schending van de privacy en de seksuele integriteit. Er staat maximaal twee jaar gevangenis op en het wordt doorgaans gezien als een ernstige vorm van laster of intimidatie.

Duitsland

Duitsland heeft geen specifieke wet tegen wraakporno, maar bestraft het via delicten zoals schending van de privacy en intimidatie, op grond van artikel 201a van het Duitse Wetboek van Strafrecht. De straffen omvatten maximaal twee jaar gevangenis en geldboetes.

Brazilië

Brazilië stelde de niet-consensuele verspreiding van intiem materiaal in 2018 strafbaar. De straffen variëren van één tot vijf jaar gevangenis, met zwaardere straffen als er een (voormalige) affectieve relatie tussen dader en slachtoffer bestond.

Canada

Sinds 2015 verbiedt de Canadese wet het zonder toestemming verspreiden van intieme beelden, met straffen tot vijf jaar gevangenis. Het is ook mogelijk om de onmiddellijke verwijdering van het materiaal en de inbeslagname van apparaten te eisen.

Australië

Australië heeft enkele van de meest vooruitstrevende wetten op dit gebied. Met de Enhancing Online Safety Act kunnen slachtoffers deze misdrijven melden en wordt schadelijk materiaal snel verwijderd. Daders kunnen tot zeven jaar gevangenisstraf krijgen, en de overheid heeft een speciaal eSafety-bureau voor dit soort criminaliteit.

In de Europese Unie versterkt de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) de grondrechten op het gebied van het portretrecht en privacy in de digitale wereld. Hoewel er binnen de EU geen gemeenschappelijke strafwet tegen wraakporno bestaat, hebben veel lidstaten specifieke wetgeving ontwikkeld om dit misdrijf te kwalificeren of onder te brengen bij onder meer schending van het recht op privacy, intimidatie of digitaal gendergerelateerd geweld.

Wraakporno kan het leven van mensen zwaar ontwrichten, zowel emotioneel als juridisch. Hoewel niemand volledig veilig is voor een privacyschending, zijn er concrete maatregelen waarmee je het risico om slachtoffer te worden flink kunt verkleinen. Hieronder leggen we uit hoe je je digitale privacy beschermt en bijdraagt aan een veilige omgeving, voor jezelf en voor de mensen om je heen.

1. Maak of deel geen intiem materiaal

Dat geldt zelfs voor mensen die je vertrouwt. Onthoud dat je nooit volledige controle hebt over een digitaal bestand. Een breuk, een hack of het verliezen van een apparaat kan ertoe leiden dat een bestand uitlekt.

2. Gebruik veilige platforms

Besluit je toch om intiem materiaal te delen, doe dat dan via apps met end-to-end-versleuteling, berichten die zichzelf verwijderen en wachtwoordbeveiliging.

3. Bescherm je apparaten

Installeer beveiligingssoftware, zoals Panda Dome, en bewaar gevoelige bestanden niet zonder versleuteling of tweefactorauthenticatie.

4. Bewustwording en educatie

Digitale educatie is essentieel voor tieners en jongeren in het algemeen. Lesgeven over toestemming, privacy en respect kan digitaal geweld al op jonge leeftijd voorkomen.

De beste verdediging tegen wraakporno is bewuste en proactieve preventie. Maak geen intiem materiaal, gebruik veilige platforms en bescherm je apparaten goed. Dat zijn de basisstappen. Daarnaast is voorlichting vanaf jonge leeftijd over digitale risico’s en respect online onmisbaar om dit soort geweld uit te bannen. Onthoud: in het digitale tijdperk kun je je privacy ook beschermen met bewustwording en verantwoordelijkheid.

Je bent slachtoffer wanneer iemand expliciet materiaal van jou zonder je toestemming deelt. Dat kan op sociale media, forums, in chats of zelfs via anonieme links op internet. Ook als je dat materiaal op enig moment zelf hebt gedeeld, betekent dat niet dat iemand het recht heeft om het zonder jouw toestemming te publiceren. Erkennen dat je slachtoffer bent, is essentieel om een juridische, emotionele en technische reactie in gang te zetten.

Het belangrijkste is om snel te handelen. Hieronder zetten we de belangrijkste stappen op een rij voor het geval je ontdekt dat jouw intieme materiaal zonder toestemming is gedeeld:

Verzamel meteen bewijs

Bewaar screenshots, URL’s, verstuurde berichten en alle gegevens die kunnen helpen om de dader of de bron van publicatie te identificeren.

Vraag om verwijdering van het materiaal

Neem contact op met het platform waar het materiaal is gedeeld. Sociale media zoals Facebook, Google of X (voorheen Twitter) hebben specifieke formulieren om ongeoorloofd intiem materiaal te melden.

Gebruik officiële hulpkanalen

Sommige landen, waaronder Australië en het Verenigd Koninkrijk, hebben snelle meldportalen en hulpdiensten voor slachtoffers van digitaal geweld. In Nederland kun je terecht bij Helpwanted.nl.

Schakel professionals in als het materiaal niet wordt verwijderd

Je kunt terecht bij gespecialiseerde diensten voor het verwijderen van content op internet om het proces juridisch en technisch te regelen.

Doe aangifte bij de bevoegde autoriteiten

In veel landen bestaan gespecialiseerde eenheden voor digitale criminaliteit die de zaak kunnen onderzoeken. Het verzamelde bewijs is cruciaal om juridisch verder te komen en de daders aan te klagen.

Zoek psychologische en juridische steun

Wraakporno heeft een grote emotionele impact. Er zijn ngo’s, juridische diensten en gespecialiseerde platforms die slachtoffers volledige ondersteuning bieden.

Omgaan met wraakporno kan verwoestend zijn, maar je staat er niet alleen voor. Snel handelen, gespecialiseerde hulp zoeken en aangifte doen bij de autoriteiten zijn essentiële stappen om de schade te stoppen, de controle terug te krijgen en te beginnen met herstel. Informatie, steun en de wet staan aan jouw kant.